Bilindiği gibi kanser ve diğer habis (malign) hastalıklar günümüzde en başta gelen ölüm sebeblerinden birini teşkil etmekte ve önemli bir sağlık sorunu olmaktadırlar. Tedavileri konusunda hızlı gelişmelerin yaşandığı bu hastalık grubunda, hastalarımızın güncel tedavilere kolaylıkla ulaşımının ve rasyonel ilaç kullanımının sağlanması, ayrıca tedavi yaklaşımlarının standardize edilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu amaçlara hizmet etmek açısından aşağıda belirtilen 5 hususu bilgilerinize sunarız:

1. Kemoterapi Sağlık Kurulu Raporlarının standardize edilmesi
2. Kemoterapi ilaç yazımının ilgili uzman düzeylerinde kısıtlanması
3. Kemoterapi ilaçlarının endikasyon/izinlerinin güncellenmesi
4. Ülkemizde bulunmayan bazı kemoterapi ilaçlarının bulunmasının sağlanması
5. Endikasyon dışı kemoterapi kullanımı kurallarının belirlenmesi

1. Kemoterapi Sağlık Kurulu Raporlarının standardize edilmesi: Bilindiği gibi ülkemizde kronik kullanımı gereken pek çok ilaç gibi kemoterapi ilaçları da Sağlık Kurulu Raporları ile ilaç katkı payından muaf olarak reçete edilebilmektedir. Kanser tedavisinde kullanılan ilaçların diğer ilaçlardan ayrı pek çok özelliği olmasına rağmen, sözkonusu raporlarda bu özellikleri vurgulayacak tanımlamalara ve temel bazı bilgilerin bulunması yoluna bugüne kadar gidilmemiştir. Yani bir kemoterapi Sağlık Kurulu Raporu herhangi bir başka kronik hastalığın Sağlık Kurulu Raporu ile aynı tarzda çıkarılmaktadır. Oysa kemoterapi Sağlık Kurulu Raporlarında hastalık ile ilgili bazı temel bilgilerin bulunmasının sağlanması bu tedavilerin standardize edilmesi ve kontrollerinin sağlanmasına büyük katkıda bulunacaktır.

Öneri: Standardize edilmiş Kemoterapi Sağlık Kurulu Raporlarının kullanımının hayata geçirilmesi. Bu raporlarda şu bilgilerin bulunması şartı aranmalıdır.

a.  Kimlik bilgileri içinde isim, doğum yeri ve yılı, baba adı yanında TC Kimlik Numarasının bulunması
b.  Hastane dosya veya protokol numarası
c.  Tanı
d. Tanıya esas teşkil eden patoloji veya sitoloji raporunun merkezi, tarihi ve numarası (patolojik veya sitolojik inceleme yapılamamış ise bunun nedenini açıklayan ve tanıya esas teşkil eden bilgileri içeren bir epikriz Kemoterapi Sağlık Kurulu Raporuna eklenmelidir)
e.  Evre veya risk grubu
f.   Varsa daha önce uygulanan kemoterapiler (yoksa, daha önce kemoterapi uygulanmadığı belirtilmelidir)
g.  Planlanan kemoterapi (her bir ilacın dozu ve süresi yazılmalıdır)
h.  Kemoterapi planını yapan ilgili uzman hekimin adı, ünvanı ve imzası (planlanan tedavinin bilimsel ve hukuki sorumluluğu bu hekime ait olacaktır)

2. Kemoterapi ilaç yazımının ilgili uzman düzeylerinde kısıtlanması
Başta antibiyotikler olmak üzere pek çok ilaç için reçete edilmelerinde uzman düzeyinde kısıtlama uygulanmaktadır. Bu uygulamaların bazı haklı gerekçeleri vardır ve zaten genel olarak kabul görmektedirler. Ancak söz konusu haklı gerekçeleri en fazla taşıyan kemoterapi ilaçları için böyle bir kısıtlama halen söz konusu değildir. Maalesef her branştan hekim ülkemizde kemoterapi planlayabilmekte ve uygulayabilmektedir. Tıbbi onkolog sayısının kısıtlı olması bu uygulamaların en çok ifade edilen gerekçesi olmuştur. Ancak oldukça pahalı olan bu ilaçların reçete edilmelerinin bazı hekimlere sağlayabildiği "ayrıcalık" bu tarz uygulamaları teşvik ettiği de inkar edilemez. Dünyada bu konudaki kısıtlayıcı uygulamalar da dikkate alındığında, ülkemizin tıb alanında ulaştığı seviye ve tıbbi onkolog sayısı artık bu tarz uygulamalara sınırlama getirilmesini zorunlu kılmaktadır.

3. Kemoterapi ilaçlarının endikasyon/izinlerinin güncellenmesi
Bilindiği gibi ruhsat süreci tüm dünyada ve ülkemizde uzun bir süreci gerektirmektedir. Yeni piyasaya çıkacak ve oldukça pahalı olan ve dolayısı ile ticari getirisi yüksek ilaçlar için bu süreç ilgili firmalarca gayet yakın bir şekilde takip edilmektedir. Oysa yıllardır kullanılan, pek çok muadili bulunan ve ticari getirisi az olan ilaçlar için bu süreç takip edilmemekte dolayısı ile bu ilaçların ruhsat bilgileri güncel uygulamayı yansıtmamaktadır. Aslında uzun süredir kullanılan ve güvenlilikleri konusunda daha fazla bilgi sahibi olunan bu ilaçların, alternatiflerine göre oldukça ucuz olmaları da dikkate alındığında kullanımlarını teşvik etmek gerekir.

Öneri: Ek'de ismi bulunan ilaçların, geri ödeme kuruluşlarınca ruhsat endikasyonlarına bakılmaksızın ilgili hekimin reçete ettiği tüm alanlarda karşılanmasının sağlanması.

4. Ülkemizde bulunmayan bazı kemoterapi ilaçlarının bulunmasının sağlanması
Bazı temel kemoterapi ilaçları muhtemelen ticari getirilerinin az olması nedeni ile ülkemizde bulunmamaktadır. Hodgkin lenfomada gibi potansiyel olarak kürabl bazı tümörlerde bile bu eksiklik hissedilmektedir (vinblastinin bulunmaması).

Öneri: Ek'de belirtilen ve halen ülkemizde bulunmayan kemoterapi ilaçlarının bulunmama nedenlerinin araştırılarak, bulunmalarının temininin sağlanması.

5. Endikasyon dışı kemoterapi kullanımı kurallarının belirlenmesi
Bazı özel durumlarda ruhsat dışı kemoterapi ilacı kullanımı bir ihtiyaç olarak karşımıza çıkabilmektedir. Bu konuda kuralların belirlenmesi standart yaklaşımı mümkün kılacak ve olası istismarları önleyecektir.
Öneri: Bu konuda ilgili derneklerden bakanlık komisyonlaında ele alınmak ve gözden geçirilmek üzere hazırlık çalışması talep edilebilir.